مانند اين دستور مولا : « زيد را در هر حال اكرام كن » . در اين دستور متعلق حكم اكرام زيد است و از آنجا كه موضوع تنها يك فرد است ، عموم آن بر حسب حالات فرد است ، نه افراد ؛ بدين معنا كه زيد بايد در همهء احوالش اكرام شود . 5 . عام افرادى : اين نوع در برابر عام احوالى است و بر عامى اطلاق مىشود كه شمول و سريانش بر حسب افراد است ، نه احوال . مانند اينكه مولا بگويد : « هر فقيهى را اكرام كن » كه عموم بر حسب افراد فقها است و نه حالات مختلف يك فرد . 6 . عام زمانى : عام زمانى يا ازمانى عامى است كه شمول آن بر حسب زمان است ، مانند اين گزاره : « يجب الصّدق ابداً ؛ راستگويى پيوسته واجب است » . 4 الفاظ عموم : الفاظى چون « كل » ، « جميع » ، « تمام » ، « أَىُّ » و « دائماً » دلالت بر عموم مىكنند . همچنين برخى هيئتهاى لفظى چون « نكره در سياق نفى يا نهى » و يا « اسم جنس با الف و لام » نيز مفيد عموم‌اند . 5 تخصيص عام : عام با يكى از دو مخصص متصل و منفصل ، تخصيص پذير است . مخصص متصل عبارت است از مخصص چسبيده به عام در جمله ، مانند اين سخن مولا : « عالمان ، جز فاسقان از آنان را اكرام كن » كه « عالمان » به « عدم اكرام فاسقان از آنان » تخصيص خورده و عام و مخصص هر دو در يك جمله آمده است . مخصص منفصل آن است كه در فرازى مستقل از عام ؛ پيش يا پس از آن آورده شود . مانند اين دو دستور مولا : « اكرم العلماء » ، « لاتكرم الفساق من العلماء » . مخصص متصل و منفصل از اين جهت كه هر دو قرينه بر مراد متكلم‌اند ، تفاوتى با يكديگر ندارند . تفاوت آن دو اين است كه در مخصص متصل ، عام جز در خاص ظهور ندارد ، بر خلاف منفصل كه ظهور عام در عموم باقى است ؛ اما از آنجا كه ظهور خاص اقوى از ظهور عام است ، از باب تقديم اظهر بر ظاهر يا نصّ بر ظاهر ، بر عام مقدم مىشود . 6